Homenav

welkomstwoord

geschiedenisnav



























lesmateriaalnav

woordenboeknav

wiskrantnav

wwwnav

raadselsnav

forumnav

Wiskundewandelingnav

wiskalendernav

Casionav
logo WPVL

euclidesnav
Pythagorasnav
Thalesnav
Eratosthenes
eschernav
chaslesmobiusnav
gaussnav
laplacenav
eulernav
newtonnav
pascal nav
descartesnav
Stevinnav
DaVincinav

DE GESCHIEDENIS VAN DE WISKUNDIGEN

Geschiedenis wiskundigen





















Inleiding

Wie is de uitvinder van de wiskunde? Waarom is de wiskunde ontstaan? Welke personen zijn belangrijk geweest voor de wiskunde? Wat hebben zij verwezenlijkt? Hoe leefden zij? Waarom zijn deze personen zo belangrijk voor de wiskunde van vandaag de dag?

Dit zijn vragen die zowel rondspoken in de hoofden van leerlingen als in dat van verschillende volwassen. Tijdens de lessen wiskunde maken de leerlingen kennis met verschillende theorieën van grote wiskundigen. Vaak wordt alleen maar hun naam even vermeld en weten de leerlingen nauwelijks iets meer van deze invloedrijke personen. Leerlingen zijn nochtans geïnteresseerd in het leven van deze geschiedkundige figuren. Waarom zou je als leerkracht niet even een verhaal over die man of vrouw kunnen vertellen tijdens de les wiskunde? Leerlingen houden van de verhalen en zijn steeds nieuwsgierig naar de oorsprong van iets. Toch wordt hier over het algemeen weinig aandacht aan besteed door wiskunde leerkrachten. Dit is niet onbegrijpelijk want hun doel is het aanleren van die wiskundige theorieën. Toch zou het een meerwaarde bieden aan de lessen als een wiskunde leerkracht meer vakoverschrijdend zou werken. Door een stukje geschiedenis van een wiskundig persoon te betrekken bij een les, kunnen geschiedkundige doelen verwerkt worden en zullen de leerlingen ook beetje geschiedenis bijleren tijdens de lessen wiskunde. Onder deze rubriek ‘wiskunde en de geschiedenis’ maak je kennis met de voor ons belangrijkste wiskundige personen. We geven telkens een korte beschrijving van hun leven en hun verwezenlijkingen. Vervolgens proberen we enkele manieren of tips te formuleren hoe je deze geschiedkundige persoon kan betrekken bij je lessen wiskunde. Didactische tips, werkblaadjes, verhalen, websites, spelletjes en dergelijke worden aangereikt om de geschiedenis van die wiskundigen aan te bieden aan de leerlingen.

Wij hopen dat wiskunde je beroep zal doen op de tips die wij hier aanreiken en dat je  naar de toekomst toe meer aandacht zal hebben voor het geschiedkundige luikje tijdens de wiskunde lessen.

 

 

1. Wanneer is de wiskunde ontstaan in de geschiedenis?

Voor we de verschillende wiskundigen, die van belang zijn voor de leerlingen uit het secundair onderwijs, onder de loep nemen, willen we kort even beschrijven vanaf wanneer de wiskunde ontstaan is. Daarbij proberen we een antwoord te formuleren op de volgende vragen: “Wanneer is de wiskunde ontstaan? Wie is ‘de uitvinder of bedenker’ van de wiskunde? Wat houdt de wiskunde juist in? Waarom was ‘de uitvinding’ van de wiskunde noodzakelijk?”

Het is zeer moeilijk om te bepalen wanneer de wiskunde juist ontstaan is. Vanaf de
prehistorie zijn er al bewijzen dat de mensen konden tellen. Doordat de mens besefte dat hij
kon tellen, zien we dat vanaf dan de wiskunde van groot belang was. Ook tijdens het
Babylonische tijdperk was het gebruik van wiskundige berekeningen noodzakelijk voor de
landbouw, bouw van steden …  Voor het eerst werden deze berekeningen genoteerd.
Schriftelijke bronnen werden teruggevonden in het oude Babylonië. Een soort van maaltafels
en geometrische problemen werden op de kleitabletten in het Sumerische schrift vastgesteld
door archeologen. De Egyptenaren, een andere belangrijke stroomcultuur van die tijd,
maakten evengoed wiskundige berekeningen om het economische domein beter te kunnen
organiseren. Deze berekeningen werden eveneens neergeschreven, weliswaar volgens
het hiërogliefengebruik. Toch zien we dat vanaf de Griekse en Hellenistische periode de
wiskunde pas echt  zal ontwikkelen tot een belangrijk studiedomein in de wetenschappen.
De term mathèma (in het Grieks: μαθημα) dat zoveel betekende als de term wiskunde in het
Nederlands, werd door de Grieken als eerste ingevoerd. Vele Griekse figuren hebben dan
ook hun naam gedrukt op de wiskunde als de moeder van alle wetenschappen. De wiskunde wordt vanaf dan gedefinieerd als een wetenschap die bepaalde mathematische structuren en patronen gaat onderzoeken. In het verdere verloop van de geschiedenis zullen grote namen opduiken die hun nieuwe wiskundige theorieën proberen te verkondigen. Dankzij Simon Stevin, een Brugse wiskundige, kunnen wij vandaag de dag ook spreken over de term ‘wiskunde’. Hij heeft de term mathematica in het Nederlands weten in te voeren. Hij had het namelijk steeds over ‘de wisconst’, dit is de kunst van het gewisse of het zekere namelijk ‘ de wiskunde’.

Met deze korte situering van het ontstaan van de wiskunde, proberen wij het belang van de wiskunde in de maatschappij te duiden. Als leerkracht word je regelmatig geconfronteerd met de vraag ‘Waarom moeten wij dit kennen?’  of ‘Wat is het belang van de wiskunde?’. Door iets meer te vertellen over de oorsprong en het ontstaan van de wiskunde, zullen leerlingen inzien dat wiskunde iets is van alle tijden. Zowel in het verleden als in het dagelijkse leven is de wiskunde noodzakelijk. Een maatschappij wordt georganiseerd en wiskundige berekeningen brengen structuur in het leven van de mens. Het is belangrijk dat je dit telkens opnieuw benadrukt tijdens de lessen wiskunde. Uiteraard kan je als leerkracht verder gaan verdiepen in het ontstaan van de wiskunde en op zoek gaan naar concrete voorbeelden waarom de wiskunde noodzakelijk was in de geschiedenis. Wij hebben ons beperkt tot een korte situering in tijd, ruimte en historische context. Via onderstaande tijdlijn willen we jullie iets uitgebreider kennis laten maken met de verder geschiedenis, namelijk de geschiedenis van de ontdekkers van belangrijke wiskundige theorieën.

 

 

2. De geschiedenis van enkele belangrijke wiskundigen

Ontelbare figureren hebben iets betekend voor de wiskunde, toch moesten we een selectie weten te maken van al deze figuren. Wij hebben geprobeerd alle wiskundigen die aanbod komen in het secundair onderwijs tot het tweede leerjaar van de tweede graad onder de loep te nemen. Het is tenslotte de bedoeling dat een wiskunde leerkracht deze figuren beter kan situeren in tijd, ruimte en historische context. We stellen u de verschillende wiskundigen op een chronologische manier voor. Vandaar de tijdlijn met de foto’s van de verschillende wiskundigen. Onderstaande tijdlijn kan je steeds zelf verder opbouwen met de leerlingen doorheen de schooljaren. Je kan op de foto's van de wiskundigen klikken of je kan het navigatiemenu gebruiken.

 

2.1 De wiskundigen vanuit de Klassieke Oudheid

Vooral tijdens de Griekse en Hellenistische periode zijn er een aantal grote namen van wiskundigen die we zeker een keertje onder de loep moeten nemen. We bespreken een viertal wiskundigen, namelijk Thales, Pythagoras, Euclides en Eratosthenes die een grote rol hebben gespeeld tijdens de Klassieke Oudheid en die tot vandaag de dag nog belangrijk zijn voor het vak wiskunde.

kleitablet

‘Een wiskundopgave op een kleitablet; zuid-Irak; ca. 1800 v.Chr.; diam. 9,5 cm.; invnr. LB 1821’ (Rijksmuseum van Oudheden, Museumkennis.nl,2009)

tijdlijn